ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾದ ಆರ್ಬಿಐ – ಏಪ್ರಿಲ್ 1 ಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನಾಚರಣೆ
ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಏ.1: ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯವಾಗಿರುವ Reserve Bank of India (ಆರ್ಬಿಐ) ತನ್ನ ಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನವನ್ನು ಇಂದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. 1935ರಲ್ಲಿ 1934ರ ಆರ್ಬಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆರ್ಬಿಐ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ನಂತರ 1937ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. 1949ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂತು.
ಡಾ. ಬಿ ಅರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ
ಆರ್ಬಿಐ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದೆ ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಡಾ ಬಿ ಅರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದವು. ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರಾಗಿ ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
1923ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ “The Problem of the Rupee: Its Origin and Its Solution” ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಸ್ಥಿರ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು.
ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬುನಾದಿ
1926ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಹಿಲ್ಟನ್ ಯಂಗ್ ಆಯೋಗದ ಮೇಲೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿತು. ಕರೆನ್ಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಕುರಿತು ಅವರ ಸಲಹೆಗಳು ಆರ್ಬಿಐ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು.
ಆರ್ಬಿಐ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಆರ್ಬಿಐ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡಲು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:
ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ದ್ರವ್ಯಫುlation ನಿಯಂತ್ರಣ
ದೇಶದಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಏಕೈಕ ಸಂಸ್ಥೆ
ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಬ್ಯಾಂಕರ್
ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ
ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಆರ್ಬಿಐ ಕೊಡುಗೆ
ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಬಿಐ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿರತೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉತ್ತೇಜನ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ
ಆರ್ಬಿಐ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಡಾ. ಬಿ ಅರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು ಬುನಾದಿಯಾಗಿವೆ. ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆಲೋಚನೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ