“ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಯೋಗ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳ: ಅದಮ್ಯ ಚೇತನದ, ಶೂನ್ಯ-ಕಸದ ಅಡುಗೆಮನೆ”

  ಅದಮ್ಯ ಮಾರ್ಗ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಅಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಡೀ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ - ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ನಗರ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಅದಮ್ಯ ಚೇತನ, ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೆಣೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. EMPRI (ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ) ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತಿರುವು ಪತ್ರಕರ್ತರ ತಂಡವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅದಮ್ಯ ಚೇತನ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ದೃಶ್ಯ ಕಾದಿತ್ತು - ಪ್ರತಿದಿನ 1.6 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಅಡುಗೆಮನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದ ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಸುಡದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಆರು ಬಾರಿ ಸಂಸದರು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ಶ್ರೀ ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಂದ 1997 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಇಂದು ಅವರ ಪತ್ನಿ, ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕಿ ಡಾ. ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಅದಮ್ಯ ಚೇತನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲ - ಇದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯಿಂದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯವರೆಗೆ, ಸೇವೆಯು ಶಿಸ್ತಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರೂಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲ ಆದರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಶೂನ್ಯ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಅಡುಗೆಮನೆ: ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆ EMPRI ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಶೂನ್ಯ-ಕಸ ಅಡುಗೆಮನೆ. ಈ ಅಡುಗೆಮನೆಯು ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಡುಗೆಮನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಒಂದೇ ಒಂದು ತ್ಯಾಜ್ಯವೂ ಪುರಸಭೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯ - ತರಕಾರಿ ಸಿಪ್ಪೆಗಳು, ಆಹಾರದ ತುಣುಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ನೀರನ್ನು ಸಹ - ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರವು ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಇಂಧನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ಉಳಿದ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮರ ನೆಡುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೂದೀ ನೀರನ್ನು ಸಹ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿ (SDG) 12: ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳು, 2016 ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

"ನಾವು ಎಸೆಯುವುದು ನಾವು ಯೋಚಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. "ಇಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ."

ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್: 

ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಉಪಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕ-ಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಾಡಬಹುದಾದ ಅಡಿಕೆ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದಮ್ಯ ಚೇತನವು 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ಗ್ಲಾಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪೂನ್‌ಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮದುವೆಗಳು, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ನಿರೀಕ್ಷೆ? ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ—ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ತೊಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ.

ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸಮುದಾಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲವು ಗ್ರಹದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಬರಬಾರದು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ.

ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ

ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅದಮ್ಯ ಚೇತನದಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮೌನ, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಸೇವಾ ಭಾವ (ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ) ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಶಿಸ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.  ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಮಾತ್ರ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೇಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ - ಸಾವಧಾನತೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯೊಂದಿಗೆ.

ಡಾ. ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವವು ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮಾಜಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಮೇಡಂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅದಮ್ಯ ಚೇತನ ಅವರು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದ ಕ್ರಿಯೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಲ್ಲ - ಅವು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

"ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತರಬೇತಿದಾರರು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, "ಅವರು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ - ಅವರು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಒಂದು ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ಶಿಸ್ತು."

ಎಲ್ಲಾರೂ ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿ

ಆದಮ್ಯ ಚೇತನದ ಅಡುಗೆಮನೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿಸುವುದು ಅವುಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕ್ಯಾಂಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಸಭಾಂಗಣಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಲ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಅಡುಗೆಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ULBs) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು.

ಅಂತಿಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು: ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ

ಆದಮ್ಯ ಚೇತನವು ಕೇವಲ ವ್ಯರ್ಥ ಅಥವಾ ಹಸಿವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ - ಇದು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ತಿನ್ನುವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ವಿಧಾನದವರೆಗೆ, ನಾವು ಮರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರವರೆಗೆ, ಅದಮ್ಯ ಚೇತನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ, ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಭಾವಿಸುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಪರಿಹಾರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ - ಅವುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ, ಗೋಚರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಮಾತ್ರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಸಂವಹನಕಾರರಾಗಿ, ಅಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಪಾತ್ರ. ಏಕೆಂದರೆ ಹೇಳಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಥೆಯೂ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ಥಿರ ನಾಳೆಗಾಗಿ ನೆಟ್ಟ ಬೀಜವಾಗಿದೆ.

“ಆದಮ್ಯ ಚೇತನದಲ್ಲಿ, ಸುಸ್ಥಿರತೆಯು ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲ - ಇದು ಸಂಸ್ಕಾರ.

ಇದು ಶಿಸ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಬದುಕುತ್ತದೆ, ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.”

ಜೆಸಿ ನವೀನ್ ಕುಮಾರ್ ಎನ್ ವಿ

ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ

ಚಂದ್ರೋದಯ ಪತ್ರಿಕೆ